Wildpark Lelystad werd dierentuin om te mogen fokken, nu moeten de zwijnen eruit

In het voorjaar zijn ze in Natuurpark Lelystad meestal als eerste aan de beurt. De wilde zwijnen krijgen er traditioneel als eerste diersoort jongen; in 2025 werden de eerste biggen al in de tweede week van maart geboren. Komend voorjaar gebeurt dat niet meer. Volgens Omroep Flevoland neemt het park nog dit jaar afscheid van zijn zwijnen.

Waar ze heen gaan, is onduidelijk. Op 6 oktober meldde de omroep dat er nog geen nieuw thuis voor de dieren is gevonden, een week nadat bekend werd dat ze uit het park verdwijnen. De oorzaak is een vergunning die het park juist aanvroeg om met zijn dieren te mogen blijven fokken.

Dierentuin op papier

Het begon op 1 juli 2024, met de huis- en hobbydierenlijst. Op die lijst staan ongeveer dertig soorten zoogdieren. Andere zoogdieren mogen niet meer worden gefokt. Erkende dierentuinen zijn daarvan vrijgesteld.

Natuurpark Lelystad is 400 hectare groot, gratis te bezoeken en trekt volgens ZooFlits jaarlijks ongeveer 200.000 bezoekers. Een dierentuin in de gewone zin is het niet. Maar zonder vrijstelling had het park bijvoorbeeld zijn hertensoorten moeten wegdoen.

Daarom heeft het sinds 28 augustus 2025 een dierentuinvergunning. Die is in Nederland verplicht voor wie tien of meer beschermde diersoorten langer dan zeven dagen per jaar aan publiek laat zien, en wordt verleend door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Ook het wilde zwijn staat niet op de lijst. Alleen komt een vergunning met eisen, en het zwijnenverblijf haalt die niet. Omroep Flevoland noemt onder meer de omvang van het leefgebied. Zo werd de oplossing voor de herten het probleem van de zwijnen.

Dat doet ons natuurlijk pijn. Maar hun verblijf voldoet niet aan de eisen van de dierentuinvergunning en kan ook niet eenvoudig worden verbeterd. We verkennen nu of daar een ander dier voor in de plaats kan komen.

Dat staat in het bericht waarmee Het Flevo-landschap op 30 september zijn nieuwe gebiedsvisie presenteerde. Het plan heet Van kloppend hart tot rustige randen en loopt tot 2044. De vorige visie hield nog geen rekening met de vergunning, meldde Omroep Flevoland.

Nog geen nieuw adres

In de aankondiging noemt Het Flevo-landschap geen bestemming voor de zwijnen. Hoeveel dieren het zijn, wanneer ze uiterlijk weg moeten en wat er gebeurt als er geen plek komt, is niet bekend. Voor zover uit de berichtgeving blijkt, heeft zich nog geen dierentuin, opvang of dierenorganisatie gemeld.

Bij een asiel van de Dierenbescherming kunnen ze niet terecht: die nemen sinds 1 juli 2024 geen afstandsdieren meer aan die niet op de lijst staan. Zulke dieren kunnen wel naar gespecialiseerde opvangcentra.

Loslaten ligt ook niet voor de hand. In beleidsregels uit 2016 schreef de provincie Flevoland dat ze voor de korte termijn geen in het wild levende populatie wilde zwijnen nastreefde. Of dat beleid nog zo geldt, is niet duidelijk.

Elders in het land lukte het onlangs wel. In Park Berg en Bos in Apeldoorn zaten te veel mannetjes in een te klein verblijf; volgens de gemeente zorgden 12 van de 16 voor onderlinge conflicten. Na bemoeienis van Stichting Animal Rights verhuisden er op 25 augustus acht naar Zoo Veldhoven. De andere acht bleven achter.

Het Flevo-landschap onderzoekt intussen of er een ander dier in het lege verblijf kan komen. Misschien worden dat andere varkenssoorten die makkelijker te beheren zijn, meldde Omroep Flevoland. Volgens Makkink is dat nog maar een idee.

Ook otter en paard vertrekken

De zwijnen zijn niet de enige die verdwijnen. Op termijn gaan ook de otter en het przewalskipaard weg, al is de reden daar een andere: de fokprogramma's zijn volgens Makkink geslaagd en niet meer nodig. "Maar dat is eigenlijk een groot succesverhaal", zei hij daarover. Er woont nog één otter in het park. Wisenten, edelherten en exmoorpony's blijven.

Helemaal onverwacht kwam het nieuws niet. In augustus was er onrust onder vrijwilligers over een conceptplan, waarin stond dat soorten zouden verdwijnen als het park moeilijk aan de voorwaarden van de vergunning kan voldoen. De wilde zwijnen werden daarin genoemd, net als elanden en otters.

Het park was al bijna twintig jaar oud toen het zwijn kwam. De aanleg begon in 1975, op initiatief van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders en Artis. Het wild zwijn arriveerde in 1994, samen met het edelhert, meteen nadat Het Flevo-landschap het park had verworven.

Het edelhert mag blijven.